Emisyon ve Enerji Yönetimi

Emisyon Yönetimi

Ziraat Katılım, emisyon verilerini karar destek ve iyileştirme süreçlerinde kullanmakta; emisyon oluşumuna neden olan başlıca kaynakları belirleyerek azaltım odaklı uygulamaları kademeli biçimde devreye almaktadır. Operasyonel faaliyetlerden kaynaklanan doğrudan ve dolaylı emisyonlar için veri toplama, izleme ve raporlama çalışmaları yürütmektedir. Banka’nın doğrudan kontrolü altındaki faaliyet alanları öncelikli olarak ele alınmakta, enerji kullanımı ve operasyonel süreçlerle ilişkili emisyon kaynaklarına odaklanılmaktadır.

Banka, Kapsam 1 ve Kapsam 2 dâhilindeki varlıkları ve satın aldığı enerji kaynaklı emisyonları takip etmekte ve kayıt altında tutmaktadır. 2023 yılından itibaren hizmet döngüsünde ortaya çıkan Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonlarını hesaplamaktadır. Emisyon verilerinin kapsamı her yıl gözden geçirilmekte ve ölçüm çerçevesi genişletilmektedir.

Emisyonların hesaplanmasında Sera Gazı Protokolü (GHG Protocol) esas alınmaktadır. Emisyon envanteri uluslararası metodolojiye uygun şekilde oluşturulmakta ve raporlanmaktadır. Hesaplanan sera gazı emisyonları ISO 14064-3:2019 standardı çerçevesinde bağımsız üçüncü taraf kuruluş tarafından doğrulanmaktadır. Doğrulama çalışmaları kapsamında organizasyonel sınırlar, emisyon kategorileri ve hesaplama girdileri kontrol edilmekte, emisyon verilerinin izlenebilirliği ve metodolojik tutarlılığı güvence altına alınmaktadır. Emisyon verilerinin toplanması ve yönetilmesine yönelik dijital altyapı, veri kalitesinin artırılması, süreçlerin izlenebilirliğinin güçlendirilmesi ve raporlama tutarlılığının sağlanması amacıyla kullanılmaktadır. Entegre Yönetim Sistemi modülü üzerinden kaynak tüketimi ve atık verileri toplanmakta ve izlenmektedir. Sistem kapsamındaki veri setleri, yeni envanter kalemleri ve emisyon kategorileri doğrultusunda geliştirilmektedir.

Kapsam 3 emisyonları kapsamında su tüketimi, atıklar, çalışan servisleri, iş seyahatleri ve kullanım ömrü dolan banka kartları göstergelerinden kaynaklanan emisyonların ölçümlenmesine yönelik veri toplama altyapısı oluşturulmuştur. Finanse edilen emisyonların ölçümüne yönelik çalışmalar planlama aşamasındadır. Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonlarının daha bütüncül ölçümlenmesi amacıyla EYS modülünde tutulan verilerin kapsamı ve veri kalitesi geliştirilmektedir.

Emisyon azaltımına yönelik uygulamaların etkinliği, emisyon yoğunluğu göstergeleri üzerinden izlenmektedir. Elde edilen sonuçlara göre, çalışan başına emisyon yoğunluğu 2023 yılında 2,12 tCO₂e iken 2024 yılında 0,98 tCO₂e seviyesine gerilemiştir. 2025 yılı itibarıyla çalışan başına emisyon yoğunluğu 0,94 tCO₂e olarak hesaplanmıştır. Benzer şekilde, konsolide net kâra göre emisyon yoğunluğu 2023 yılında 1,29 tCO₂e / milyon TL seviyesinden 2024 yılında 0,81 tCO₂e / milyon TL seviyesine düşmüş, 2025 yılı için bu gösterge 0,506 tCO₂e / milyon TL olarak belirlenmiştir. Konsolide aktif büyüklüğe göre emisyon yoğunluğu 2023 yılında 0,013 tCO₂e / milyon TL, 2024 yılında 0,005 tCO₂e / milyon TL ve 2025 yılında 0,0038 tCO₂e / milyon TL olarak hesaplanmıştır.

Araç filosu kaynaklı emisyonların etkin yönetimi, Banka’nın emisyon azaltım çalışmalarında doğrudan etki oluşturan başlıca alanlardan biri olarak izlenmektedir. 2025 yılı itibarıyla Banka’nın araç filosunun %9,6’sını elektrikli ve hibrit araçlar oluşturmaktadır. Banka, araç filosunun yapısını ve kullanım biçimini, mobilite kaynaklı emisyonların azaltılması amacıyla düzenli olarak izlemektedir. Bu kapsamda, elektrikli ve hibrit araçların filodaki payının artırılmasına yönelik uygulamalar önceliklendirilmektedir. Elektrikli araç kullanımının teşvik edilmesi amacıyla Genel Müdürlük binasında şarj altyapısı bulunmaktadır. Çalışan ulaşımları ve iş seyahatleri, hareketlilik kaynaklı dolaylı emisyonların izlenmesi kapsamında ele alınmaktadır. Çalışanların yaklaşık %27’sinin servis hizmetinden faydalanması, ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

Kaynak kullanımının azaltılmasına ve operasyonel süreçlerin dijitalleştirilmesine yönelik uygulamalar, dolaylı emisyonların azaltılmasına yönelik temel araçlar arasında yer almaktadır. Banka’nın doğrudan kontrolü dışında kalan faaliyetlerden kaynaklanan dolaylı emisyonlar ise kademeli ve gelişen bir yaklaşımla ele alınmaktadır.

Emisyon yönetimi kapsamında elde edilen çıktılar, Banka’nın emisyon profilinin anlaşılması ve izlenmesi amacıyla kullanılmakta olup, iklimle bağlantılı risklere ilişkin ileriye dönük değerlendirme çalışmalarına hazırlık niteliği taşımaktadır.

Enerji Verimliliği ve Yönetimi

Enerji tüketimi, operasyonel faaliyetlerden kaynaklanan çevresel etkilerin kontrol altına alınması ve iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerine katkı sağlanması açısından Banka tarafından öncelikli bir alan olarak ele alınmaktadır. Enerji yönetimi uygulamaları, bina kullanımı, elektrik tüketimi ve bilgi teknolojileri altyapısı üzerinden yapılandırılmakta; enerji verimliliğini destekleyen mevcut uygulamalar çerçevesinde yürütülmektedir.

Banka, öz tüketimi için elektrik enerjisini yerel tedarikçilerden temin etmektedir. Elektrik tüketiminden kaynaklanan emisyonların yönetimi kapsamında, I-REC sertifikası alımına 2024 yılında başlanmış; bu uygulama 2025 yılında da hidroelektrik kaynaklı 16.500 MWh I-REC sertifikası temin edilerek sürdürülmüştür.

Emisyon Yönetimi

Banka genelinde kuruluşundan bu yana tüm hizmet binalarında LED aydınlatma sistemleri kullanılmaktadır. Enerji tüketiminin izlenmesi ve yönetimine yönelik uygulamalar, bina özellikleri ve operasyonel yapı dikkate alınarak sürdürülmektedir. Bina bazlı enerji verimliliği uygulamaları, Banka’nın enerji yönetimi yaklaşımının temel bileşenleri arasında yer almaktadır.

Ziraat Katılım Genel Müdürlüğü’nün faaliyet gösterdiği Ziraat Kuleleri, uluslararası yeşil bina derecelendirme sistemi LEED kapsamında Platinum seviyesinde sertifikalandırılmıştır. Yapının tasarım ve işletme yaklaşımında enerji verimliliği, iç ortam kalitesi ve kaynak kullanımının dengeli yönetimi esas alınmıştır. Taze hava kapasitesi ve havalandırma hesaplamaları ASHRAE 62.1 standardına göre yapılmakta, enerji performansı gözetilerek kontrol edilmektedir. İç ve dış aydınlatma güç yoğunluğu ASHRAE 90.1 standardındaki sınır değerlere uygun olarak tasarlanmıştır.

Binada gri su arıtma sistemi bulunmakta olup geri kazanılan su peyzaj sulamasında kullanılmaktadır. Aydınlatma sistemleri zaman ve kullanım esaslı otomasyonla yönetilebilmekte, ortak alanlarda belirlenen saatler sonrasında otomatik kısma veya kapatma uygulanabilmektedir. Mekanik ve elektrik sistemler merkezi bina otomasyonu üzerinden izlenebilmekte ve müdahale edilebilmektedir. Isıtma, soğutma, aydınlatma ve sıcak su tüketimleri hem LEED kriterleri hem de Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği gereklilikleri doğrultusunda ayrı ayrı takip edilmektedir.

Bilgi teknolojileri altyapısında enerji verimliliği, veri merkezi operasyonları özelinde de ele alınmaktadır. Esenyurt Veri Merkezi, Uptime Institute tarafından verilen Tasarım Dokümanı Sertifikası (TCDD), Tier III Yapım Sonrası Tesis Sertifikası (TCCF) ve Tier III Operasyonel Sürdürülebilirlik Sertifikası (TCOS) belgelerine sahiptir. Veri merkezinde enerji verimliliği, dış ortam koşullarından yararlanan serbest soğutma (free-cooling) özellikli iklimlendirme sistemleri, yüksek verimlilikte güç kaynakları ve modüler kesintisiz güç kaynağı (UPS) altyapısı ile desteklenmektedir. Tesis genelinde kullanılan LED aydınlatma sistemleri de enerji verimliliği yaklaşımının bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

Enerji verimliliğine yönelik olarak, şube ölçeğinde de ölçüm ve iyileştirme odaklı uygulamalar yürütülmektedir. Bu kapsamda pilot şube olarak seçilen Kayaşehir Şubesi’nde, devreye alınan uzaktan enerji izleme sistemi ve devamında uygulanan verimlilik tedbirleri ile ölçüme dayalı enerji yönetimi yaklaşımı desteklenmiştir.

Kayaşehir Şubesi – Pilot Enerji İzleme ve Verimlilik Uygulaması

Ziraat Katılım, hizmet binalarında enerji tüketiminin ölçülmesi ve azaltılmasına yönelik çalışmalar kapsamında, 2023 yılında, Kayaşehir Şubesi’nde uzaktan enerji izleme sistemini devreye almıştır. Kurulum ile şube bazlı tüketim verileri düzenli olarak izlenmeye başlanmış ve elde edilen bulgular doğrultusunda şubeye özel bir tasarruf planı oluşturulmuştur. Hazırlanan plan kapsamında belirlenen verimlilik tedbirleri 2024 yılında uygulamaya alınmıştır.

Uygulanan tedbirlerin etkisi ölçüm verileri üzerinden değerlendirilmiş; bir önceki yılın aynı ayına göre %20–25 aralığında enerji tasarrufu sağlandığı tespit edilmiştir. Pilot uygulamadan elde edilen sonuçlar, şubeler genelinde enerji tüketiminin azaltılmasına yönelik yaygınlaştırma çalışmalarında referans olarak ele alınmıştır. Enerji tüketimindeki değişimin mevsimsel farklılık gösterebildiği dikkate alınarak tüketim trendlerinin dönemsel izlenmesine yönelik takip planlaması yapılmıştır. Pilot uygulama çıktıları doğrultusunda, şubeler genelinde 2025 yılı içinde uygulanacak enerji tasarrufu kural setleri belirlenmiş ve ilgili birimlerle paylaşılmıştır.